Uitleg · Oplostechnieken
Zo los je een nonogram op: technieken
Een goed nonogram, ook wel Japanse puzzel genoemd, los je op met logica, niet met geluk. Deze negen technieken brengen je van de eerste zet op een leeg raster tot de moeilijkste borden. Bij elke techniek hoort een klein voorbeeld, vakje voor vakje gecontroleerd door de eigen oplosser van Etcher.
1. Overlap
Schuif een blok zo ver mogelijk naar links en daarna zo ver mogelijk naar rechts. De vakjes die het in beide posities bedekt, zijn gevuld, waar het blok ook echt ligt. Dit is de eerste zet bij bijna elke puzzel, en hij levert het meest op bij lange getallen in korte lijnen.
Bij meerdere getallen schuif je alle blokken samen naar links, met één leeg vakje tussen elk paar, en daarna allemaal naar rechts. Vergelijk dan elk blok met zichzelf. Snelle test: tel de getallen op, plus één tussenruimte tussen elk paar. Is het totaal s vakjes korter dan de lijn, dan krijgt elk blok dat langer is dan s gevulde vakjes. In het tweede voorbeeld is 4 + 1 + 3 = 8, twee minder dan 10, dus de 4 krijgt twee gevulde vakjes en de 3 één.
2. Onbereikbare vakjes
Is een vakje gevuld, dan kan het blok dat het bedekt maar een beperkt stuk reiken. Vakjes die geen enkel blok kan bereiken, blijven leeg: kruis ze af. Afkruisen is net zo belangrijk als vullen, want elk kruisje verkleint de ruimte die de andere blokken nog hebben.
Hetzelfde geldt voor een lijn die af is: verklaren de gevulde vakjes al elk getal, dan is de rest van die lijn leeg. Zet die kruisjes er meteen in, want ze zijn nieuwe informatie voor de kolommen die de lijn kruisen.
3. Randen en muren
De rand van het raster en elk afgekruist vakje werken als een muur. Een gevuld vakje direct tegen een muur moet het begin van een blok zijn, dus je kunt het hele blok in één keer tekenen en afsluiten met een kruisje.
Muren verdelen een lijn ook in losse stukken. Een stuk dat korter is dan elk blok dat er zou kunnen liggen, blijft leeg, en een blok dat nog maar één stuk over heeft, kan binnen dat stuk overlap gebruiken.
4. Samenvoegen en splitsen
Twee gevulde vakjes dicht bij elkaar kunnen bij hetzelfde blok horen. Kan maar één blok ze allebei bereiken, vul dan elk vakje ertussen. Is geen enkel blok lang genoeg om ze allebei te bedekken, dan horen ze bij verschillende blokken en ligt er minstens één leeg vakje tussen.
Vraag je voordat je twee vakjes verbindt af welke getallen elk ervan kunnen bereiken. Kunnen ze alleen bij hetzelfde getal horen, verbind ze dan.
5. Lijm (glue)
Ligt een gevuld vakje dichter bij de rand dan het eerste getal lang is, dan moet het eerste blok dat vakje bedekken, en het kan niet voor de rand beginnen. Het blok zit vast tussen de rand van het raster en het gevulde vakje, dus je kunt het vanaf dat vakje oprekken zo ver als het zeker reikt.
Lijm is overlap die vastzit aan de rand. Het werkt vanaf elke muur, dus ook bij een gevuld vakje vlak na een afgekruist vakje, en vanaf beide uiteinden van de lijn.
6. Kwik (mercury)
Kwik is een bijzonder geval van onbereikbare vakjes. Ligt een gevuld vakje precies één vakje verder van de rand dan het eerste getal lang is, dan is het eerste vakje van de lijn leeg: een blok dat bij de rand begint, zou direct naast het gevulde vakje eindigen en te lang worden.
De naam komt van de manier waarop kwik zich terugtrekt van de wand van zijn glas. Eén kruisje lijkt weinig, maar het schuift de muur één vakje op, en daardoor werken lijm of overlap in dezelfde lijn vaak opnieuw.
7. Tegenspraak
Soms is elke rij en kolom zo ver mogelijk opgelost en zijn er toch nog vakjes open. Kies dan één open vakje, neem aan dat het gevuld of leeg is, en los verder lijnen op. Loopt een lijn vast, dan was de aanname fout en heeft het vakje de andere kleur.
Dit is geen gokken: je houdt alleen een uitkomst over die afgedwongen is. Kies vakjes waar een aanname snel gevolgen heeft, zoals vakjes in bijna volle lijnen of naast een blok dat bijna vastligt.
8. Volgorde van oplossen
Begin met de lijnen die het meest zeggen: getallen die samen bijna de lengte van de lijn halen, een 0 die een hele lijn leegmaakt, en lange blokken. Volg daarna de veranderingen. Elk vakje dat je in een rij vastlegt, is nieuwe informatie voor zijn kolom, dus kijk daarna naar de lijnen die je net hebt aangeraakt.
Werk de rijen af, dan de kolommen, en herhaal tot er niets meer verandert. Hoe meer rondes een puzzel nodig heeft, hoe langer de redenering: Etcher bepaalt het niveau van zijn gegenereerde puzzels aan de hand van het aantal rondes lijnlogica dat ze vragen.
9. Wanneer gokken?
Een goed gemaakt nonogram heeft precies één oplossing, en met logica vind je die altijd. Zit je vast, zoek dan eerst naar een techniek die je hebt gemist, of test een vakje met tegenspraak, voordat je gokt.
Echt gokken heeft alleen zin als de getallen meer dan één oplossing toelaten: dan kan geen enkele logica beslissen, en zijn beide antwoorden goed. Op Etcher gebeurt dat niet. Gegenereerde puzzels, ook de dagpuzzels, zijn zo gemaakt dat lijnlogica alleen ze afmaakt, en communitylevels moeten precies één oplossing hebben voordat ze gepubliceerd kunnen worden. Gok je toch op papier, zet het gegokte vakje en alles wat eruit volgt dan in potlood, zodat je alles in één keer kunt terugdraaien.
Oefen de technieken
Je leert ze het snelst door te spelen. Begin met een 5×5-puzzel, waar overlap en randen het meeste werk doen, en ga dan door naar 10×10 en 15×15, waar samenvoegen, lijm en kwik ertoe gaan doen.